Artists

ક્ષેમુ દિવેટિયા – સંગીતસુધાની અવિરત સરવાણી – Kshemu Divetia

મૂળે તો નરસિંહરાવ ભોળાનાથ દિવેટિયાનો આ પરિવાર એ ગુજરાતી સાહિત્ય અને સંસ્કારોની સેવા કરતો સાંસ્કૃતિક પરિવાર છે. ક્ષેમુ દિવેટિયાના પિતાશ્રી વીરમિત્ર ભીમરાવ દિવેટિયાને સંગીતનો ખૂબ શોખ હતો. તેઓ ગુજરાતી સંગીત મંડળ ચલાવતા હતા. જેને કારણે ક્ષેમુ દિવેટિયાને મોટા મોટા સંગીતકારો અને ગાયકોને સાંભળવાનો મોકો મળ્યો. એ રીતે ધીમે ધીમે તેમનો સંગીતનો શોખ કેળવાતો ગયો. જયસુખભાઈ ભોજક પાસેથી સંગીતનું પહેલું શિક્ષણ તેમણે મેળવવાની શરૂઆત કરી હતી. નાનપણમાં તો ક્ષેમુ દિવેટિયાનો જુકાવ ક્રિકેટ તરફ વધુ હતો. પણ કાન સંગીત બાજુ જ રહ્યા છે.
એકવાર પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર અમારા ઘરે આવ્યા હતા. તેમણે મારા ફોઈઓને કંઇક ગાવાનું કહ્યું, એટલે બન્ને જણે જયજયવંતી રાગ ગાયો. ત્યારે મારા પિતાજી ક્ષેમુ દિવેટિયાએ તરત જ એ રાગ ઓળખીને કહ્યું કે આ તો જયજયવંતી રાગ છે. આ વાત સાંભળીને પંડિતજીને ખૂબ આશ્ચર્ય થયું. અને તેમણે સૂચન કર્યું કે ક્ષેમુને રીતસરની તાલીમ અપાવો.
ગુજરાત કૉલેજમાં ભણતાં ભણતાં તેમણે શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ લેવાની શરૂઆત કરી. હમીર હુસૈન ખાં સાહેબ અને વી.આર. આઠવલે સાહેબ પાસેથી તેમણે સંગીતની રીતસરની તાલીમ લીધી. મૂળે તો કેમિકલનો ધંધો કરતાં ક્ષેમુ દિવેટિયા ખૂબ અચ્છા ક્રિકેટર હતા. છતાં સંગીતના શોખને તેમણે જાળવી રાખ્યો. પત્ની સુધા લાખિયા 3સાથેનો મેળાપ પણ સંગીતને કારણે જ થયો. પત્નીના સહકારથી તેમની સંગીતની પ્રવૃત્તિઓ સતત ચાલતી રહી.
સંગીતનો આ શોખ ધીમે ધીમે સ્વરાંકનો તૈયાર કરવામાં પરિણમ્યો. ત્યાર બાદ રંગમંડળમાં તેઓ જોડાયા અને નાટકોમાં સંગીત આપવાની શરૂઆત કરી, જે ફિલ્મ કાશીના દિકરામાં સંગીત આપવા સુધી બરકરાર રહી.
મૂળે તો ક્ષેમુ દિવેટિયાની સંગીતની પ્રવૃત્તિઓને વેગ મળ્યો ચીન અને ભારતના યુદ્ધ દરમ્યાન. એ યુદ્ધ દરમ્યાન ક્ષેમુ દિવેટિયા તથા પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય, સુરેશ જાની, રાસબિહારી દેસાઇ વગેરે કલાકારો ભેગા મળીને સ્તુતિ ગાયક વૃંદની સ્થાપના્ કરે છે. આ પ્રવૃત્તિ તેમને દોરી ગઈ આઇ.એન.ટી – નાટકની સ્પર્ધા તરફ. જેમાં ખૂબ જાણીતું થયેલું નાટક સપ્તપદી અને તેનું ખૂબ જાણીતું થયેલું ગીત – કેવા રે મળેલા મનનાં મેળ – ક્ષેમુ દિવેટિયાની ઓળખાણ બની જાય છે. પોતાના 60મા જન્મદિવસ પર સંગીત-સુધાના નામે પોતાના જાણીતા સ્વરાંકનોનું સંકલન ક્ષેમુ દિવેટિયા ગુજરાતી સંગીતને આપે છે.

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *