Artists

ગુજરાતના કોકિલ કંઠી ગાયિકા – કૌમુદિ મુન્શી (Kaumudi Munshi)

વૌ ભી એક દૌર થા… ગુજરાતી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીના સુવર્ણકાળનો ફાયદો મુંબઈની બોલિવુડ ઇન્ડસ્ટ્રીને પણ સતત મળ્યો છે. ગુજરાતી સંગીત અને સિને જગતે દુનિયાને કેટકેટલું આપ્યું છે? અને હજુ પણ એ સિલસિલો બરકરાર જ છે ને. ગુજરાતીઓ વેપારી પ્રજા હોવા છતાં કલાના ક્ષેત્રમાં પણ શિરમોર જ છે. અલબત્ત, આપણી વેપારી સમજણને કારણે જ તો આપણને સમજાય છે કે લોકોને કલા કેવી રીતે પીરસવી. ખરું ને?

ગુજરાતી ગુજરાત છોડીને જે જે પ્રાંતમાં વસ્યાં છે, ત્યાં તેમણે મોટાભાગના ક્ષેત્રો પર હાથ અજમાવ્યા છે અને સફળતા પણ મેળવી છે. આવો જ એક પરીવાર છે બનારસનો મુન્શી પરીવાર. આ પરીવાર મૂળે તો ગુજરાતના વડનગરનો નાગર પરીવાર છે. પરંતુ, છેલ્લી 6-7 પેઢીથી તેઓ બનારસમાં સ્થાયી થયા છે. સ્વાભાવિક રીતે જ પછી તેમની બોલચાલની ભાષા હિન્દી જ થઈ જાય. છતાં, આ પરીવારમાંથી એક એવા ગાયિકા જન્મે છે, જેઓ ગુજરાતના કોયલ તરીકે ઓળખાય છે.

વાત કરી રહ્યા છીએ, ગુજરાતનું ખૂબ જ જાણીતું નામ એવા શ્રીમતી કૌમુદિ મુન્શી. તેઓ જાણીતા ગાયક અને સંગીતકાર નિનુ મજુમદારના પત્ની છે. તેમની ગાયકીની પ્રસિદ્ધિની પાછળનું કારણ તેમનો કોકિલ કંઠી અવાજ છે. તેઓ ખૂબ ઓછા ગુજરાતી કલાકારોમાંથી એક છે, જે ગુજરાતી સુગમ સંગીતની સાથે ઠુમરી, દાદરા, ચૈતી, કજરી, ગઝલ અને ભોજપૂરી લોક ગીતોના ગાયક છે. તેમણે સિદ્ધેશ્વરી દેવી નામના ઠુમરીના પ્રસિદ્ધ કલાકાર પાસેથી તાલિમ લીધી હતી.

પાછળથી મુંબઈ જઈને તેઓ ઑલ ઇન્ડિયા રૅડિયોમાં કાર્યરત થયા. માત્ર એટલું જ નહીં, તેમણે એચ.એમ.વી માટે પણ ઘણાં ગરબા તથા સુગમ સંગીતના ગીતો ગાયા છે. પાર્શ્વ ગાયિકા તરીકે પણ તેમણે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ઘણું કામ કર્યું છે. ઘણાં જાણીતા સંગીતકારો સાથે તેમણે કામ કરેલું છે.

કૌમુદિ મુન્શીના પારીવારિક બેકગ્રાઉન્ડ વિશે વાત કરીએ તો, તેમના દાદા માધવલાલ મુન્શી બ્રિટિશ ગવર્નર વાઇસરૉય લૉર્ડ મિન્ટોની ઍડવાઇઝરી કમિટીમાં રાસબિહારી ઘોષ સાથે સમ્મિલિત હતા. તેમના માતા પણ ગુજરાતના જાણીતા સાક્ષર પરીવારમાંથી આવતા હતા. ગુજરાતના જાણીતા સર્જક ર.વ.દેસાઈ કૌમુદિ મુન્શીના સગા મામા હતા.

આમ, આટલાં વિદ્વાન પરીવારમાંથી સંગીત, સાક્ષરતા અને સંસ્કારોનું ભાથું લઈને આવતા હોવાથી કૌમુદિ મુન્શીના પોતાના વ્યક્તિત્વમાં સાલસતા, મીઠાશ અને નિર્માનીપણું હતાં. તેઓ ઠુમરીના શ્રેષ્ઠ ગાયક હતા. ઠુમરીના શબ્દોની સાથે તેમના હાવભાવ અને લાગણીઓ એવા એકરૂપ થઈ જતા હતા કે શ્રોતાઓ પણ તેમના સંગીત સાથે એકતાન થઈ જતા.

 

 

 

 

 

 

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *