Read More
Artists, Classics, COMPOSERS, DEVOTIONAL

સુગમ સંગીતનો સૂર – રાસબિહારી દેસાઈ (Rasbihari Desai)

જેમને રાસભાઈના લાડકા નામે ઓળખવામાં આવે છે. તેમનો જન્મ 25 જૂન 1925ના રોજ પાટણ ખાતે થયો હતો. રાસબિહારી દેસાઈ ખુબ જ જાણીતા સ્વરકાર અને ગાયક છે. વિસનગરના નાગર એવા રાસભાઇના લોહીમાં જ સંગીત હતું. તેમના દાદીમાં સારુ ગાતા હતા. તેમના પિતા પાટણના અગ્રણી સ્વાતંત્ર સેનાની હતા. માતાનું નાની વયે અવસાન થતાં તેમના ફોઇ દ્વારા ઉછેર. તેમના જીવનઘડતરમાં તેમના ફોઇનો મોટો ફાળો છે. તેમના પત્ની વિભા દેસાઈ પણ ખુબ જ જાણીતા ગાયિકા અને તેમને અનેક યુગલગીતો સાથે ગયા છે. તેમને કાશીનો દિકરો, હોથલ પદમણી, લીલુડી ધરતી જેવી ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું છે. તેમનું મૃત્યુ ૭ ઓક્ટોબર -૨૦૧૨ના દિવસે અમદાવાદમાં થયેલું.

Artists, Classics, LYRICISTS

ગઝલનો મોભ – મનોજ ખંડેરિયા – (Manoj Khanderia)

ભણતર Sc. રસાયણશાસ્ત્ર-વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં ઉપરાંત વકીલાત પણ કરી છતાં અંતર રહ્યું કવિનું. માટે જ 6th July, 1963માં જૂનાગઢમાં જન્મેલો એક છોકરડો કવિતા તરફ આગળ વધ્યો. મનોજ ખંડેરિયાએ કાવ્યસર્જનનાની શરૂઆત ૧૯૫૬-૧૯૬૦થી કરી હતી, પરંતુ કવિતાના પ્રકાશન અંગે બિલકુલ ઉતાવળ ન કરવાની પરમાર સાહેબની – ગુરુજીની સ્પષ્ટ સલાહ અને શિખામણ હતી એટલે આદિલ મન્સૂરી, મણિલાલ દેસાઈ વગેરે મિત્રોના આગ્રહને કારણે છેક ડિસેમ્બર, ૧૯૬૫ માં બે ગઝલ ‘કુમાર’ માટે મોકલી. એમાંથી ‘દિવાલો’ શીર્ષકની રચના ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૬ ના ‘કુમાર’ માં પ્રકાશન પામી. ચારેક દાયકાના સાતત્યપૂર્ણ કાવ્યસર્જનના સુફળરુપે મનોજભાઈ પાસેથી ‘અચાનક’ (૧૯૭૦) અને ‘અટકળ’ (૧૯૭૯) કાવ્યસંગ્રહો; અંજની કાવ્યો નો સંગ્રહ ‘અંજની’ (૧૯૯૧) તેમજ કેવળ ગઝલસંગ્રહ ‘હસ્તપ્રત (૧૯૯૧) સાંપડે છે. ‘કોઈ કહેતું નથી’ (૧૯૯૪) નામે એમની ગઝલોનું સંપાદન પણ થયું છે, કવિની તમામ પ્રકારની રચનાઓમાંથી સવાસો કાવ્યો ‘એમ પણ બને’ (૨૦૦૪) શીર્ષકથી સંપાદિત થયો છે. ‘ક્યાંય પણ ગયો નથી’ કવિનો છેલ્લો ગઝલસંગ્રહ છે. તેમના ‘અચાનક’, ‘અટકળ’ અને ‘અંજની’ સંગ્રહો અનુક્રમે ગુજરાત રાજ્ય સરકાર, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા પુરસ્કૃત થયા છે. ૧૯૯૯માં આઈ.એન.ટી. (મુંબઈ) દ્વારા કલાપી એવૉર્ડ અર્પણ કરીને, કવિની સર્જકપ્રતિભાનું યથોચિત અભિવાદન થયેલું. એવૉર્ડની પૂરેપૂરી રકમ એમણે આઈ.એન.ટી.ને પરત કરી અને એમાંથી વર્ષ દરમ્યાન પ્રગટ થયેલા ઉત્તમ ગઝલસંગ્રહને ‘બાલાશંકર કંથારિયા પારિતોષિક’ આપવાનું સૂચન કર્યુ.

  • લોકપ્રિય ગઝલ
    • ક્ષણોને તોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે,

બુકાની છોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કહો તો આ બધાં પ્રતિબિંબ હું હમણાં જ ભૂંસી દઉં,

અરીસો ફોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કમળ-તંતુ સમા આ મૌનનેતું તોડ મા નાહક

ફરીથી જોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

આ સપનું તો બરફનો સ્તંભ છે,હમણાં જ ઓગળશે

હું એને ખોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

મને સદભાગ્ય કે શબ્દો મળ્યા તારે નગર જાવા,

ચરણ લઈ દોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

– મનોજ ખંડેરિયા

ACTORS, Artists, Classics

ખડખડાટ હસાવતો કલાકાર – પી. ખરસાણી – (P. Kharsani)

19th June 1926ના રોજ જન્મેલા પ્રાણલાલ ખરસાણી તેમનાં લોકપ્રિય નાટકો અને ફિલ્મોને કારણે પી. ખરસાણી તરીકે વધુ જાણિતા છે. તેમણે ઘણાં પાત્રો નાટકનાં તખ્તા ઉપર જીવંત કર્યા; જો કે તેઓ તેમનાં comic roles માટે વધુ જાણિતા છે. 1958થી 2008 સુધી તેઓ ફિલ્મ અને નાટ્ય જગત સાથે સંકળાયેલા રહ્યાં. 75થી વધુ નાટકો અને ફિલ્મોમાં તેઓ કામ કરી ચૂક્યા છે. મુંબઈ ખાતે સળંગ 3 વર્ષ સુધી (1955-1957) તેમને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એવોર્ડ, 1989માં ગુજરાત ગૌરવ પુરસ્કાર, 1996માં પં. ઓમકારનાથ ઠાકુર એવોર્ડ, 1997માં Gujarat Film Development Corporation તરફથી એવોર્ડ અને 2016માં નટરાજ એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા છે. તેમણે ‘નારી તું નારાયણી’, ‘લાખો ફુલાણી’, ‘ભાથીજી મહારાજ’, ‘ભવની ભવાઈ’, ‘મેનાં ગુર્જરી’, ‘નસીબની બલિહારી’ જેવી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે અને લોકપ્રિય નાટકો જેવા કે ‘મળેલા જીવ’, ‘પડદા પાછળ’, ‘માફ કરજો, આ નાટક નહિ થાય’, ‘રાજાને ગમે તે રાણી’ છે.

Artists, Classics, SINGERS

લોકગીતોની મહેક – રાજુલ મહેતા – (Rajul Mehta)

ખૂબ જાણિતા લોકગાયક રાજુલ મહેતા વિષે પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર તેમણે હેમુ ગઢવી સાથે ઘણાં યુગલ ગીતો ગાયા છે. આપણને સાંભળવા મળતા ગંગાસતીનાં ‘ભક્તિ રે કરવી’, ‘મેરુ તો ડગે’ પદ મૂળે તેમનાં અવાજમાં record થયા છે.

Artists, Classics, LYRICISTS

અવિસ્મરણીય ગીતો લખનાર કલમ – રમેશ ગુપ્તા – (Ramesh Gupta)

ખૂબ જ લોકપ્રિય કવિ કે જેમણે ગુજરાતી ફિલ્મોનાં એ સમયમાં ગીતો લખ્યા કે જયારે લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, મહેન્દ્ર કપૂર, મો. રફી, મૂકેશ જેવા કલાકારો ગુજરાતી ગીતો ગાવા પડાપડી કરતા. ‘અમે નીલ ગગનનાં પંખેરું’ ફિલ્મનું title track તેમણે લખ્યું, મેનાં ગુર્જરી ફિલ્મનાં બધા જ ગીતો જેમાં ‘સાથિયા પુરાવો દ્વારે’, ‘ચુંદડી ઓઢાડી મને’, ‘અડધી રાતલાડીયે’ ઉપરાંત ‘મારા ભોળા દિલનો’ જેવા iconic ગીતો તેમણે લખ્યા.

Artists, Classics, SINGERS

સુગમ સંગીતનું કમળ – સરોજ ગુંદાણી – (Saroj Gundani)

સરોજ ગુંદાણી વિષેની પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ તેમણે કેટલાંક એવા ગુજરાતી ફિલ્મી ગીતો ગાયા જે હવે ગરબાનાં ground પર ગવાતા થઈ ગયા છે! ‘માથે મટુકડી’, ‘અમે મહિયારા’ અન્ય ગીતો જેવા કે ‘આજ રિસાઈ અકારણ રાધા’, ‘આજ રે સપનામાં’ જેવા ગુજરાતી ગીતો ગઈ ગુજરાતી ફિલ્મ જગતને તેમનાં સ્વરથી ઉજળું કર્યું છે.

Artists, Classics, SINGERS

સુગમ સંગીતનું અમૂલ્ય રતન – સુધા દિવેટિયા – (Sudha Divetia)

ગુજરાતી સુગમ સંગીતનાં stalwart સ્વ. શ્રી ક્ષેમુ દિવેટિયાનાં પત્ની સુધા દિવેટિયા ગુજરાતી સંગીત માટે કોઈ અમૂલ્ય રતન કરતાં ઓછા નથી. તેમનું ‘સખી મુને વ્હાલો રે’ ગુજરાતી સુગમ સંગીતનું અવિસ્મરણીય ગીત છે.

Artists, SINGERS

એક જ સૂરની બે બહેનો – વિરાજ – બિજલ ઉપાધ્યાય – (Viraj – Bijal Upadhyay)

સિદ્ધ પિતાની બે લાડકી દીકરીઓ નાનપણથી જ સંગીત શીખતા શીખતા મોટી થઈ. પિતા શ્રી પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાયએ બંને દીકરીઓને સાથે જ સંગીત શીખવતા અને આ બંને બહેનોનો અવાજ જાણે એક જ સ્વર હોય તેમ ગીતમાં સંભળાતો. તેમનાં અવાજમાં ‘એક કાચી સોપારીનો કટકો’, ‘મોર ટહુકા કરે’, ‘ઝીણા ઝીણા રે આંખેથી’, ‘હજુ રસભર રાત તો’ ગીતો લોકપ્રિય છે. તેમણે baby Viraj અને bay Bijal તરીકે પણ ચાંદની નામની ગુજરાતી ફિલ્મમાં ‘અડુલો દડુલો સોનાનો ઘડુલો’ ગીત ગયું છે.

Read More
Artists, Classics, SINGERS

સંગીતનો અદ્વિતિય સ્વર – ગીતા દત્ત – (Geeta Dutt)

મૂળ નામ ગીતા ઘોષ રોય ચૌધરી અને ઉમદા ફિલ્મસર્જક ગુરુ દત્ત સાથેનાં લગ્ન પછી વધુ જાણીતું થયેલું નામ એ ગીતા દત્ત. હિંદી-બંગાળી ફિલ્મોમાં તો ગયું જ સાથે સાથે ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પણ કેટલાંક iconic songs આપ્યા. જેમાં ‘ઓ ભાભી તમે થોડા થોડા થાઓ વરણાગી’, ‘મુને કેડ કાંટો વાગ્યો’, ‘અચકો મચકો કાં’રેલી’, ‘અમારી નજર જ્યાં તમારા ભણી થઈ’, ‘તાળીઓનાં તાલે’ જેવા ગીતો છે. તેમણે સમકાલીન સ્વરકારો અવિનાશ વ્યાસ, અજીત મર્ચન્ટ, દિલીપ ધોળકિયા સાથે પણ કામ કર્યું. તેમની ઉલ્લેખનીય ફિલ્મો ‘મંગળફેરા’, ‘કરિયાવર’, ‘નણંદ ભોજાઈ’ છે.

ACTORS, Artists, Classics

દર્શકોને હંમેશા હસાવનાર – દિનેશ હિન્ગૂ – (Dinesh Hingoo)

300થી વધુ ફિલ્મોમાં અભિનય કરી ચૂકેલા સ્વ. દિનેશ હિન્ગૂની કારકિર્દી 1967 – 2013ની રહી. પોતાનાં કોમેડી અભિનય માટે જાણિતા આ કલાકાર ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પણ પોતાનું પ્રદાન આપી ચૂક્યા છે. ‘કાચી માટીનાં કોડિયાં’, ‘વિસામો’, ‘કરિયાવર’, ‘માં-દીકરી’ તેમની નોંધપાત્ર ગુજરાતી ફિલ્મો છે.