Artists, Classics, kavi, Lyricists, shayar

શૂન્ય પાલનપુરી

અલી ખાન ઉસ્માન ખાન બલોચ‌‌, જેઓ તેમના ઉપનામ શૂન્ય પાલનપુરીથી વધુ જાણીતા છે. શૂન્ય પાલનપુરી ‍ગુજરાતી ભાષાના ગઝલકાર હતા. તેમનો જન્મ અમદાવાદ જિલ્લાના લીલાપુર ખાતે ડિસેમ્બર ૧૯, ૧૯૨૨ના રોજ થયો હતો. ૧૬ વર્ષની વયે તેમણે ગઝલ લખવાની શરૂઆત કરી હતી.

૧૯૪૩-૪૪માં તેઓ અભ્યાસ માટે જુનાગઢ ગયા જ્યાં તેઓ પાજોદના દરબાર ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી ‘રુસ્વા’ને મળ્યા અને ત્યાં તેમની મુલાકાત અમૃત ઘાયલ સાથે થઇ, જેમણે ‘શૂન્ય’ ઉપનામ અપાવવાનું સૂચન કર્યું હતું. તેઓ પાલનપુરની “અમીરબાઈ મિડલ સ્કૂલ”માં શિક્ષક રહ્યા હતા.

માર્ચ ૧૭, ૧૯૮૭ના રોજ પાલનપુર ખાતે તેઓ અવસાન પામ્યા હતા.

Artists, Classics, kavi, Lyricists, shayar

શ્યામલ – સૌમિલ મુન્શી – ગુજરાતી સંગીતનું ખૂબ જાણીતું નામ

શ્યામલ-સૌમિલ અને આરતી મુનશીની ત્રિપુટી ગુજરાતી ગીતો, ભજન, ગઝલ, લગ્નગીતો, વર્ષાગીતો અને ખાસ કરીને બાળગીતો ગાવા માટે પ્રખ્યાત છે. શ્યામલ મુનશી વ્યવસાયે ડોક્ટર છે છતાં સ્વરાંકન અને ગાયનક્ષેત્રે આગવી શૈલી વિકસાવી છે. જ્યારે સૌમિલ અને આરતી મુનશીએ સુમધુર અવાજ અને ભાવવાહી અભિવ્યક્તિ દ્વારા ઓળખ ઊભી કરી છે. આ ત્રિપુટીએ મોરપિચ્છ, મોસમ તારી યાદની, મિજલસ, મનડે મહોર્યા ગુલમહોર અને 1પ0 બાળકોને લઇને મેઘધનુષ જેવા કાર્યક્રમો કર્યા છે. તેમની 39 બાળગીતોને સમાવતી બે સેટની અનોખી કેસેટ `મેઘધનુષ’ 1994માં પ્રસિદ્ધ થયા પછી લોકપ્રિય નિવડી છે. સંગીતક્ષેત્રે કાર્યરત રહેવા માટે શ્યામલ-સૌમિલ કેટલાક વર્ષોથી `ટચિંગ ટયુન્સ’ નામે મ્યૂઝિક કંપ્ની શરૂ કરી છે. ટચિંગ ટયુન્સે ચંચલ, શીતલ, નિર્મલ અને કોમલ એમ ચાર જુદા જુદા કન્સેપ્ટને આધારે વૈવિધ્યપૂર્ણ કેસેટ્સ બહાર પાડવાનું નક્કી કર્યું છે. આ ચારેય વિભાવનાઓ દ્વારા બાળકોથી માંડીને વડીલો સુધી તમામને ગમે એવું સંગીત આપવાનું આયોજન ટચિંગ ટયુન્સનું છે. શ્યામલ-સૌમિલે `શીતલ’ શ્રેણી અંતર્ગત `હસ્તાક્ષર’ નામનો સુગમ સંગીતનો છ કેસેટ્સ અને સીડીઝનો સેટ બહાર પાડયો છે. ‘સ્વરસેતુ’ અને `શબ્દસેતુ’ સંસ્થા દ્વારા સાહિત્ય અને સંગીત, તથા નવા કલાકારોને પ્લેટફોર્મ પણ પૂરુ પાડી રહ્યા છે. તેઓ માને છે કે કોઈપણ ભાષાનું સાહિત્ય કે સંગીત એ ભાષા પર કરેલા હસ્તાક્ષર છે.

Artists, Classics, kavi, Lyricists, shayar

સુરેશ જોશી

સુરેશ જોશી આમ તો મૂળ ગુજરાતમાં આવેલા ઊનાના. પિતાજી હાર્મોનિયમ વગાડે અને માતા સુંદર ગાય એટલે સંગીતનું વાતાવરણ સુરેશભાઇને ગળથૂથીમાં મળ્યું હતું. અલબત્ત, ખાસ સમજણ વિના. 1ર વર્ષની વયે તો તેઓએ સ્વરાંકનો કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. રાજકોટની એન્જિનિયરીંગ કોલેજમાં ભણતાં ત્યારે પરેશ ભટ્ટ, ભદ્રાયુ ધોળકીયા, અનંત વ્યાસ જેવા સુગમ સંગીતપ્રેમીઓને મળવાનું થતું. એમની સાથે સુગમસંગીતની બેઠકોથી સંગીતની ભૂખ વધુ ઊઘડી અને ઉતરોત્તર સંગીતમાં રસ વધતો ગયો.

એ દરમિયાન આકાશવાણી સાથે સંકળાયેલા ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ રેડિયોમાં યુવાવાણી કાર્યક્રમ માટે એમને ગાવા બોલાવ્યા અને પછી રેડિયો ઓડિશન પણ આપ્યું જેમાં એમની વરણી થઈ. ત્યારબાદ તેઓ મુંબઈ ગયા જ્યાં લગભગ છ-સાત વર્ષ ઉદય મઝુમદાર સાથે કામ કર્યું. આજે તો સંગીત ક્ષેત્રે તેઓ એક જાણીતું નામ બની ચૂક્યા છે. સુરેન ઠાકર `મેહૂલ’ સાથે મળીને `ગીતગંગોત્રી’ શીર્ષક હેઠળના કાર્યક્રમમાં નરસિંહ મહેતાથી રમેશ પારેખ સુધીની કવિતાઓ જુદા જુદા સ્વરુપે રજૂ કરી. તો મહાવીર સ્વામીના જીવનથી નિર્વાણ સુધીના કાળ પર એક સંગીત આલબમ કરી રહ્યા છે. એસએનડીટી માટે અખો-કબીર સાહિત્યિક કૃતિ કરી છે અને કલાપીના એ સમયના સંગીતને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વરાંકનો તૈયાર કર્યા છે.

તેઓ કહે છે કે,`યુવા પેઢીને ગુજરાતી સંગીત સાંભળતી કરવા થોડી મહેનત કરવી પડે છે, પણ એ જરૂરી છે. કલાકારોએ પણ પોતાનું દાયિત્વ સમજીને યુવાપેઢીને શીખવાડતા રહેવું જોઇએ.’

12