ગુજરાતી સંગીત કવિતાઓ થકી હંમેશા સમૃદ્ધ રહ્યું છે. કવિતાઓનો એટલો વિશાળ ફલક છે આપણી પાસે કે આપણે ગુજરાતી કાવ્યસાહિત્યને જુદા જુદા યુગોમાં વિભાજીત કરી શકીએ! જલસો પર સાંભળો કાવ્યસાહિત્યનો એક શ્રેષ્ટ કાળ

Artists, Classics, Lyricists

કવિ, સાહિત્યકાર – નિરંજન ભગત : (Niranjan Bhagat)

નિરંજન ભગતનું પૂરું નામ નિરંજન નરહરિભાઈ ભગત છે. નિરંજન ભગતનો જન્મ ૧૮ મે ૧૯૨૬ના રોજ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેઓ ખૂબ જાણીતા કવિ હતાં, તે ઉપરાંત તેઓ નિબંધકાર, સાહિત્યકાર અને સંપાદક તરીકે તેઓએ પોતાની કારકિર્દીને વેગ આપ્યો હતો. તેઓનાં નગરજીવનનાં કાવ્યો એ તેમનું સૌથી મોટું પ્રદાન છે. તેઓ તેમની કારકિર્દીમાં મૂળ શિક્ષક જીવ તરીકે જ જીવ્યા, ત્યારબાદ તેઓએ વર્તમાન પત્રના સંપાદક તરીકે પણ પોતાની ફરજ બજાવી. તેમની કવિતાઓ ખૂબ જ છંદબદ્ધ છે, તેમની ઘણી કવિતાઓ સ્વરબદ્ધ પણ થઇ છે. તેમને ઘણા બધા પુરસ્કારો પણ મળ્યા છે… જેમાં, કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, નર્મદ ચંદ્રક, રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, પ્રેમચંદ સુર્વણ ચંદ્રક, સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર, સચ્ચિદાનંદ સન્માન, નરસિંહ મહેતા પુરસ્કાર જેવા પુરસ્કારોનો સમાવેશ થાય છે.

Artists, Classics, Gazal, Lyricists

ગઝલનો મોભ – મનોજ ખંડેરિયા – (Manoj Khanderia)

ભણતર Sc. રસાયણશાસ્ત્ર-વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં ઉપરાંત વકીલાત પણ કરી છતાં અંતર રહ્યું કવિનું. માટે જ 6th July, 1963માં જૂનાગઢમાં જન્મેલો એક છોકરડો કવિતા તરફ આગળ વધ્યો. મનોજ ખંડેરિયાએ કાવ્યસર્જનનાની શરૂઆત ૧૯૫૬-૧૯૬૦થી કરી હતી, પરંતુ કવિતાના પ્રકાશન અંગે બિલકુલ ઉતાવળ ન કરવાની પરમાર સાહેબની – ગુરુજીની સ્પષ્ટ સલાહ અને શિખામણ હતી એટલે આદિલ મન્સૂરી, મણિલાલ દેસાઈ વગેરે મિત્રોના આગ્રહને કારણે છેક ડિસેમ્બર, ૧૯૬૫ માં બે ગઝલ ‘કુમાર’ માટે મોકલી. એમાંથી ‘દિવાલો’ શીર્ષકની રચના ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૬ ના ‘કુમાર’ માં પ્રકાશન પામી. ચારેક દાયકાના સાતત્યપૂર્ણ કાવ્યસર્જનના સુફળરુપે મનોજભાઈ પાસેથી ‘અચાનક’ (૧૯૭૦) અને ‘અટકળ’ (૧૯૭૯) કાવ્યસંગ્રહો; અંજની કાવ્યો નો સંગ્રહ ‘અંજની’ (૧૯૯૧) તેમજ કેવળ ગઝલસંગ્રહ ‘હસ્તપ્રત (૧૯૯૧) સાંપડે છે. ‘કોઈ કહેતું નથી’ (૧૯૯૪) નામે એમની ગઝલોનું સંપાદન પણ થયું છે, કવિની તમામ પ્રકારની રચનાઓમાંથી સવાસો કાવ્યો ‘એમ પણ બને’ (૨૦૦૪) શીર્ષકથી સંપાદિત થયો છે. ‘ક્યાંય પણ ગયો નથી’ કવિનો છેલ્લો ગઝલસંગ્રહ છે. તેમના ‘અચાનક’, ‘અટકળ’ અને ‘અંજની’ સંગ્રહો અનુક્રમે ગુજરાત રાજ્ય સરકાર, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા પુરસ્કૃત થયા છે. ૧૯૯૯માં આઈ.એન.ટી. (મુંબઈ) દ્વારા કલાપી એવૉર્ડ અર્પણ કરીને, કવિની સર્જકપ્રતિભાનું યથોચિત અભિવાદન થયેલું. એવૉર્ડની પૂરેપૂરી રકમ એમણે આઈ.એન.ટી.ને પરત કરી અને એમાંથી વર્ષ દરમ્યાન પ્રગટ થયેલા ઉત્તમ ગઝલસંગ્રહને ‘બાલાશંકર કંથારિયા પારિતોષિક’ આપવાનું સૂચન કર્યુ.

  • લોકપ્રિય ગઝલ
    • ક્ષણોને તોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે,

બુકાની છોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કહો તો આ બધાં પ્રતિબિંબ હું હમણાં જ ભૂંસી દઉં,

અરીસો ફોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કમળ-તંતુ સમા આ મૌનનેતું તોડ મા નાહક

ફરીથી જોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

આ સપનું તો બરફનો સ્તંભ છે,હમણાં જ ઓગળશે

હું એને ખોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

મને સદભાગ્ય કે શબ્દો મળ્યા તારે નગર જાવા,

ચરણ લઈ દોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

– મનોજ ખંડેરિયા

Artists, Classics, Lyricists

અવિસ્મરણીય ગીતો લખનાર કલમ – રમેશ ગુપ્તા – (Ramesh Gupta)

ખૂબ જ લોકપ્રિય કવિ કે જેમણે ગુજરાતી ફિલ્મોનાં એ સમયમાં ગીતો લખ્યા કે જયારે લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, મહેન્દ્ર કપૂર, મો. રફી, મૂકેશ જેવા કલાકારો ગુજરાતી ગીતો ગાવા પડાપડી કરતા. ‘અમે નીલ ગગનનાં પંખેરું’ ફિલ્મનું title track તેમણે લખ્યું, મેનાં ગુર્જરી ફિલ્મનાં બધા જ ગીતો જેમાં ‘સાથિયા પુરાવો દ્વારે’, ‘ચુંદડી ઓઢાડી મને’, ‘અડધી રાતલાડીયે’ ઉપરાંત ‘મારા ભોળા દિલનો’ જેવા iconic ગીતો તેમણે લખ્યા.

Artists, Composers, Lyricists

ભાર્ગવ પુરોહિત (Bhargav Purohit)

ભાર્ગવ પુરોહિત એક  ખૂબ જાણીતા ગુજરાતી સંગીત દિગ્દર્શક છે, જેઓએ  મુખ્યત્વે ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગ માટે કામ કર્યું છે. તેઓ 2017 ના ગુજરાતી ચલચિત જે કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી,વિજયગીરી બાવા દ્વારા નિર્દેશિત   કરસનદાસ  પે એન્ડ યુઝમાં પણ યોગદાન આપ્યું હતું . તેમની 2018 ની રિલીઝમાં કોમેડી વાંઢા વિલાસ, છૂટી જાશે છક્કા, બેક બેન્ચર અને શુ થયુ શામેલ છે. તેમની 2019 ની રજૂઆતમાં શોર્ટ સર્કિટનો સમાવેશ થાય છે.

 

 

 

 

Read More
Artists, Lyricists

કાવ્ય જગતનો હીરો – હરિકૃષ્ણ પાઠક – (Harikrushna Pathak)

જન્મ બોટાદમાં થયો; 5 ઓગસ્ટ 1938નાં રોજ. જન્મસ્થળ બોટાદ જીલ્લાનું ભોળાદ ગામ. તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ ‘સૂરજ કદાચ ઉગે’ 1974માં પ્રગટ થયો. તેમની કવિતાઓમાં ગ્રામ્યજીવન કઈ રીતે શહેરોની ઈંટોમાં ચણાઈ રહ્યું છે એની વાત અદ્ભુત રીતે આલેખાય છે. તેમણે સમકાલીન સમયનાં લોકગીતોનાં ઢાળ અને શબ્દોને લઈ તેમની કવિતાઓ લખી. મોરબંગલો (1988) તેમનો વાર્તા સંગ્રહ છે. ‘કોઈનું કંઈ ખોવાય છે’ (1981) તેમનો શીશુકાવ્યોનો સંગ્રહ છે અને ‘દોસ્તારની વાતો’ (1993) એ તેમનો બાળવાર્તાઓનો સંગ્રહ છે. તેમનેકુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૬૭)ચંદ્રશેખર ઠક્કર પુરસ્કાર (૧૯૭૩), વિવેચક પુરસ્કાર (1984), જયંત પાઠક કવિતા પુરસ્કાર (૧૯૯૩) પુરસ્કારો મળ્યા હતા.

Read More
Artists, Lyricists

ગુજરાતી ભાષાના અદના ગઝલકાર: શ્યામ સાધુ (shyam sadhu )

શ્યામ સાધુનો જન્મ 15/06/1941ના રોજ થયો હતો. શ્યામ સાધુ ગુજરાતી ગઝલવિશ્વનું ખૂબ જ જાણીતું અને માનીતું નામ છે. તેમણે નવીનતમ રીતનો ઉપયોગ કર્યો અને ગઝલમાં વાતચીતની શૈલી પ્રયોજી. 1973માં તેમનો યાયાવરી કવિતાઓનો પ્રથમ સંગ્રહ પ્રકાશિત થયો હતો. તેઓને શેખાદમ આબુવાલા અને બાબા સાહેબ આંબેડકર એવોર્ડ એનાયત થયેલ છે.

તેઓનું અવસાન 16/12/2001ના રોજ થયું હતું.

 

 

Read More
Artists, Classics, Lyricists

કેશવ રાઠોડ (Keshav Rathod)

ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા કેશવ રાઠોડ એક ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને પટકથાના લેખક છે, જેમ કે એકકો બાદશાહ, સમયચક્ર – ધ ટાઈમ સ્લોટ. તેમણે તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત હત્યા ફિલ્મથી કરી હતી. કેશવ રાઠોડે ફિલ્મ ચુંદડીની લાજ સાથે ફિલ્મ નિર્દેશન શરૂ કર્યું. ત્યાર બાદ તેમણે ૨૦૧૮માં “દિલ દોસ્તી લવ ઇન લાઇફ”નું દિગ્દર્શન કર્યું. તે ઉપરાંત “ચાંદો ઉગ્યો ચોકમા, અમર રહે તારો ચાંદલો, “ભાગ્યલક્ષ્મી” જેવી લોકપ્રિય ફિલ્મોમાં પણ કામ કર્યું છે.

Read More
Artists, Lyricists

ખૂબ જાણીતા કવિ: ડો. મુકુલ ચોક્સી (Mukul Choksi)

ભણતર અને સાહિત્યનો અદભુત સમન્વય ધરાવતા ડો. મુકુલ ચોક્સી એક શ્રેષ્ઠ ડોક્ટરની સાથે સાથે કવિ પણ છે. તેમણે છેલ્લા ૨૫ વર્ષમાં સુંદર ગઝલ, કવિતાઓ આપી છે. તેમને ૨૦૧૪માં કલાપી પુરસ્કાર અને ગુજરાત સાહિત્ય અકેડેમી લેખક પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમની ‘Human Mind’, કવિતાઓને સંગ્રહિત પુસ્તકો લખ્યાં છે.

Read More
Artists, Classics, Composers, Lyricists, Singers

રાષ્ટ્રીય શાયર: ઝવેરચંદ મેઘાણી (Zaverchand Meghani)

ઝવેરચંદ મેઘાણી એટલે ગુજરાતી સાહિત્યજગતનું શિરમોર નામ. આ ગુજરાતનું એક એવું વ્યક્તિત્વ છે જેમના માટે જેટલું લખવામાં આવે એટલું ઓછું છે. જેમને રાષ્ટ્રીય શાયર કહેવાયા એવા લોક લાડીલા લેખક, કવિ, ગાયક, પત્રકાર, સામાજિક સેવક જેવી અનેક પ્રતિભા ધરાવનાર આ મહાન હસ્તીઓમાંની એક છે. મેઘાણી સાહેબે લોકગીતો, કવિતાઓ, લોકવાર્તાઓ, સફરની વાર્તાઓ, નવલકથાઓ, ટૂંકી વાર્તાઓ, જીવનચરિત્ર વગેરે વગેરે જેવું લગભગ બધું જ લખ્યું છે. તેમને ઘણા બધા પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. તેમની લોકપ્રિય કવિતાઓમાં આનો સમાવેશ થાય છે :
ચૌદ વર્ષની ચારણકન્યા, તારા નામમાં ઓ સ્વતંત્રતા, વેણીના ફૂલ, સિંધૂડો વગેરે..
અને તેમની જાણીતી વાર્તાઓમાં સમાવેશ થાય છે : ભાઈબંધી, દીકરાનો મારનાર, દીકરો, કરિયાવર, ગરાસણી, બુરાઈના દ્વાર પરથી, કડેડાટ, આખરે, જલ્લાદનું હૃદય, આઈ વગેરે વગેરે….

Read More
Artists, Lyricists

મૃદુ કવિ: ભાવેશ ભટ્ટ (Bhavesh Bhatt)

૨૫ વર્ષની ઉંમરથી લખવાનું શરૂ કરીને, ૨૦૦૩માં પ્રકાશિત થયેલ ગુજરતી ગઝલ માટે ખૂબ જાણીતા લેખકે  સરળ ભાષામાં વિચારતા કરી દે એવી ગઝલો લખીને ટ્રેડમાર્ક બનાવી દીધો છે. એમની ગઝલો વિષે ટિપ્પણી લખવાની જરૂર ભાગ્યે જ પડે. ભાવેશ ભટ્ટને  ૨૦૧૪માં શયદા પુરસ્કાર, ગુજરાત સમાચાર અને સમન્વય તરફથી રાવજી પટેલ પુરસ્કાર, તે ઉપરાંત કોલકત્તામાં યોજાયેલ ભાષા પરિષદમાં યુવા પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો છે.

 

12