ગુજરાતી સંગીત કવિતાઓ થકી હંમેશા સમૃદ્ધ રહ્યું છે. કવિતાઓનો એટલો વિશાળ ફલક છે આપણી પાસે કે આપણે ગુજરાતી કાવ્યસાહિત્યને જુદા જુદા યુગોમાં વિભાજીત કરી શકીએ! જલસો પર સાંભળો કાવ્યસાહિત્યનો એક શ્રેષ્ટ કાળ

Read More
Artists, Classics, Lyricists

વરિષ્ઠ સાહિત્યકાર : સ્નેહરશ્મિ (Snehrashmi)

  ઝીણાભાઈ રતનસિંહ સ્નેહરશ્મિ’ કવિવાર્તાકારનવલકથાકારનાટ્યકારચિત્રકાર, આત્મકથાકાર, સંપાદક હતા.  તેમનો જન્મ વલસાડ જિલ્લાના ચીખલીમાં થયો હતો. ૧૯૨૦માં મેટ્રિકનો અભ્યાસ અધૂરો છોડી અસહકારની લડતમાં સામેલ થયા. ૧૯૨૧માં ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી વિનીત થયા. ૧૯૨૬માં ત્યાંથી રાજ્યશાસ્ત્ર વિષય સાથે સ્નાતક થયા. ૧૯૨૬-૧૯૨૮ દરમિયાન ત્યાં જ ઇતિહાસ અને રાજ્યશાસ્ત્રના અધ્યાપક બન્યા. ૧૯૩૨-૩૩માં બે -એક વર્ષ જેલવાસ કર્યો. ૧૯૩૪ મુંબઈમાં વિલેપાર્લેની રાષ્ટ્રિય શાળામાં આચાર્ય બન્યા. ૧૯૩૮માં શેઠ ચીમનલાલ નગીનદાસ વિદ્યાવિહાર, અમદાવાદમાં આચાર્ય અને નિયામક બન્યા. તેમને ૧૯૬૧માં ઉત્તમ શિક્ષક તરીકે રાષ્ટ્રપતિ એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો. ત્રણેકવાર ગુજરાત યુનિવર્સિટીના કાર્યકારી કુલપતિ બન્યા. ૧૯૭૨માં મદ્રાસમાં ભરાયેલ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ બન્યા. ૧૯૬૭નો રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્ર્ક તેમજ ૧૯૮૫માં નર્મદચંદ્ર્ક પણ પ્રાપ્ત થયેલ છેગુજરાતી કવિતામાં જાપાનીઝ કાવ્ય હાઈકુના પ્રણેતા હતા. તેઓ પ્રમુખ કવિ, વાર્તાકાર, ચરિત્રકાર છે. સ્વાધીનતા, દેશભક્તિનો સૂર આરંભના કાવ્યોમાં પછી સૌન્દર્યાભિમુખ વલણ પ્રગટ થાય છે. જાપાની કાવ્યપ્રકાર હાઈકુને ગુજરાતીમાં સુપ્રતિષ્ઠિત કરી તેમણે ઐતિહાસિક પ્રદાન કર્યું છે. તેમની વાર્તાઓ વિશેષ રીતે ઉર્મિપ્રધાન અને જીવનમૂલ્યોને લક્ષ્ય કરનારી છે. ત્રણ ભાગમાં વિસ્તરેલી તેમની આત્મકથામાં તત્કાલીન રાજકીય અને સામાજિક પરિસ્થિતિઓનું ચિત્ર ઉપસે છે.

Read More
Artists, Lyricists

આજની પેઢીના પ્ર્ખ્યાત કવિ: મિલિંદ ગઢવી (Milind Gadhai)

મિલિંદ ગઢવી એ ગુજરાતી અને ઉર્દુ કવિતાઓ લખવા માટે જાણીતા છે. તેઓ જૂનાગઢના વાતની છે. મિલિન્દભાઈ ખાસ તો ગઝલ અને લઘુ કાવ્યો લખવા માટે જાણીતા છે, તેઓ ખૂબ સારા ગીતકાર પણ છે. તેમણે ગુજરાતી ફિલ્મ પ્રેમજી:રાઇઝ ઓફ વૉરિયર માટે ખૂબ સુંદર ગીત લખ્યું હતું ‘,મેં તો સૂરજને રોપ્યો છે’, જેના માટે તેમને 15મો ટ્રાન્સમિડિયા એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. અને એના પછી તો ઘણી બધી ગુજરાતી ફિલ્મ્સ માટે તેમણે ગીતો લખ્યા છે. તેઓ એક કવિની સાથે સાથે ખૂબ સારા સંચાલક પણ છે. અને તેમના અવાજમાં તેમની ઘણી બધી કવિતાઓ, ગઝલો, લઘુકાવ્યો ‘જલસો’ એપમાં સમાવેલી છે. 

Read More
Artists, Classics, Lyricists

પ્રખ્યાત કવિ: હરિકૃષ્ણ પાઠક (Harikrishna Pathak)

તેઓ મુખ્યત્વે કવિ તરીકે પ્રખ્યાત થયા છે. હરિકૃષ્ણ પાઠ્ક્નો જન્મ બોટાદ (જિ. ભાવનગર)માં થયો છે. તેમનું વતન ભોળાદ (જિ. અમદાવાદ)માં છે. ૧૯૫૬માં મૅટ્રિક અને ૧૯૬૧માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એસસી ત્યારબાદ ૧૯૬૧-૬૨ સોનગઢ (જિ. ભાવનગર)માં શિક્ષક બન્યા. ૧૯૬૩થી ગુજરાત રાજ્યના સચિવાલયમાં મહેસૂલ વિભાગમાં પહેલાં મદદનીશ તે પછીથી વિભાગીય અધિકારી બન્યા. ૧૯૬૭મા કાવ્યસર્જન માટે તેમને સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો. સૂરજ કદાચ ઊગે’ (૧૯૭૪) એ પ્રથમ સંગ્રહથી કવિ તરીકે એમણે ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ગીત, ગઝલ અને અછાંદસ સ્વરૂપનાં આ કાવ્યોમાં સાતમા-આઠમા દાયકાની કવિતાનાં ધ્યાનપાત્ર વલણો જોવા મળે છે. ગ્રામ્ય જીવન અને તેમાં રહેલી નૈસર્ગિકતા નગરજીવનની યાંત્રિક અને કૃતક વ્યવસ્થામાં ખોવાઈ ગઈ છે એની વેદના અહીં વિશેષરૂપે વ્યક્ત થઈ છે. કવિની શૈલી એમના સમકાલીન સૌરાષ્ટ્રના કવિઓની જેમ જૂનાં લોકગીતોના ઢાળ અને ભાષાના સંસ્કાર ઝીલતી જોવાય છે. અડવાપચીસી’ (૧૯૮૪)નાં કાવ્યોમાં અડવાના કાલ્પનિક પાત્ર દ્વારા કવિએ માનવસ્વભાવની કેટલીક વિકૃતિઓની હળવી મજાક ઉડાવી છે. કોઈનું કંઈ ખોવાય છે’ (૧૯૮૧) એ એમનો શિશુકાવ્યોનો સંગ્રહ છે. ગુલાબી આરસની લગ્ગી’ (૧૯૭૯), ‘નૂતન ગુજરાતમાં ધારાવાહી પ્રગટ થયેલી કિશોરજીવનની પ્રસંગકથાઓ છે. મોરબંગલો’ (૧૯૮૮) એમનો વાર્તાસંગ્રહ છે. નગર વસે છે’ (૧૯૭૮) એ બૃહસ્પતિ સભાના કવિમિત્રોનાં કેટલાંક ચૂંટેલાં પ્રગટ-અપ્રગટ કાવ્યોનું એમણે આપેલું સંપાદન છે. 

Read More
Artists, Classics, Lyricists

કવિ, ભાષાવિદ: તુષાર શુક્લ (Tushar Shukla)

ગુજરાતના ખૂબ જ પ્રખ્યાત અને લોકપ્રિય કવિ એટલે “તુષાર શુક્લ”. તેઓંની કલમે ગીતો, અછાંદસ કવિતાઓ અને લઘુકાવ્યો લખાયા છે. ૧૯૭૯માં આકાશવાણી પર બહુ જ લોકપ્રિય  કાર્યક્રમ “ શાણાભાઇ – શકરાભાઇ”ના સફળ સંચાલક હતા.આકાશવાણી  અમદાવાદમાં લેખક, ઉદબોધક અને આકાશવાણી રાજકોટના કેન્દ્ર નિયામક પદે સેવાઓ પણ આપી, બહુ જ સફળ સંચાલક તરીકે સફર હજી પણ ચાલુ જ છે. બહુ જ ઉત્ક્રુષ્ટ કાવ્યરચનાઓ, ફિલ્મીગીતો અને બહુ જ સુંદર “અભિસારિકા” જેવા નાટકના તેઓ રચયિતા છે. તેમને ઘણા લોકો તો પ્રેમ કવિ તરીકે પણ ઓળખે છે.

 

 

Read More
Artists, Lyricists

કવિ: રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન””- Rajesh vyas

કવિ શ્રી રાજેશ વ્યાસ , ‘મિસ્કીન’ સાહેબના નામથી ગુજરાત અને ગુજરાત બહાર બધે જ નામના ધરાવે છે. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી છે. તેઓ જુદા જુદા પ્રકાશનમાં ગઝલ, કવિતા અને કૉલમ્સ લખે છે. તેઓને હરિન્દ્ર દવે સ્મારક એવોર્ડ, શૂન્ય પાલનપુરી એવોર્ડ, કલાપી એવોર્ડ અને કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક જેવા પુરસ્કાર એનાયત થયેલ છે. મિસ્કીન સાહેબને તેમની ગઝલ એન્થોલોજી “છોડી ને આવે તુ” ને સાહિત્ય અકાદમીએ અને ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદે“દિલીપ મહેતા ” પુરસ્કારથી સ્ન્માનિત કર્યા હતા.

 

Read More
Artists, Classics, Lyricists

ગઝલકાર: બરકત વિરાણી ‘બેફામ’ (Barkat Virani)

મૂળ ભાવનગરનાં કવિ બરકત વિરાણી છઠ્ઠા ધોરણમાં આવ્યા ત્યારે ચિત્રકળા પર સારો હાથ બેઠો હતો એટલે ત્યારથી જ કાવ્ય લખવાની શરૂઆત કરી. ‘બેઝાર’ અને ‘બેફામ’ બે ઉપનામ તેમણે સૂચવ્યા, છેવટે ‘બેફામ’થી ખૂબ પ્રસિધ્ધ થયાં, મક્તામાં ‘મરણ’ એ તેમની આગવી વિશેષતા છે. એક મુશાયરામાં ભાગ લેતાં ઓલ ઇન્ડીયા રેડીયોના કેન્દ્ર સંચાલક શ્રી. ઝેડ. એ. બુખારીના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેમણે રેડીયો સ્ટેશન પર નોકરી અપાવી. ત્યારથી કુશળ અભિનેતા અને નાટ્યકાર તરીકે ત્યાં જ નોકરી કરી .જલસોમા તેઓની ઘણી રચનાઓ સમાવવાનો પ્રયત્ન અમે કર્યો છે.

Read More
Artists, Classics, Composers, Lyricists

સૂર-શબ્દનું સરનામું: અવિનાશ વ્યાસ (Avinash Vyas)

અવિનાશ વ્યાસ બહુ જ જાણીતા સંગીતકાર,ગીતકાર અને ગાયક હતા.તેમણે 190 વધુ ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું છે. તેઓ 25 વખત શ્રેષ્ઠ ગીતકાર અને શ્રેષ્ઠ સંગીત માટે ગુજરાત સ્ટેટ ફિલ્મ પુરસ્કાર વિજેતા રહી ચુક્યા છે. તેમને ભારત સરકાર દ્વારા 1970 માં પદ્મશ્રી એનાયત કરવામા અવ્યો હતો. અવિનાશ વ્યાસ તેમની કારકિર્દી દરમિયાન હિન્દી અને ગુજરાતી ફિલ્મો માટે 1200 કરતાં વધુ ગીતો માટે સંગીતકાર રહી ચુક્યા છે અને નોનફિલ્મી સહિત તો તેઓનુ યોગદાન 1૦૦૦૦  ગીતો કરતા પણ વધારે છે.

 

12