Artists, Classics, Lyricists

કવિ, સાહિત્યકાર – નિરંજન ભગત : (Niranjan Bhagat)

નિરંજન ભગતનું પૂરું નામ નિરંજન નરહરિભાઈ ભગત છે. નિરંજન ભગતનો જન્મ ૧૮ મે ૧૯૨૬ના રોજ અમદાવાદમાં થયો હતો. તેઓ ખૂબ જાણીતા કવિ હતાં, તે ઉપરાંત તેઓ નિબંધકાર, સાહિત્યકાર અને સંપાદક તરીકે તેઓએ પોતાની કારકિર્દીને વેગ આપ્યો હતો. તેઓનાં નગરજીવનનાં કાવ્યો એ તેમનું સૌથી મોટું પ્રદાન છે. તેઓ તેમની કારકિર્દીમાં મૂળ શિક્ષક જીવ તરીકે જ જીવ્યા, ત્યારબાદ તેઓએ વર્તમાન પત્રના સંપાદક તરીકે પણ પોતાની ફરજ બજાવી. તેમની કવિતાઓ ખૂબ જ છંદબદ્ધ છે, તેમની ઘણી કવિતાઓ સ્વરબદ્ધ પણ થઇ છે. તેમને ઘણા બધા પુરસ્કારો પણ મળ્યા છે… જેમાં, કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, નર્મદ ચંદ્રક, રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, પ્રેમચંદ સુર્વણ ચંદ્રક, સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર, સચ્ચિદાનંદ સન્માન, નરસિંહ મહેતા પુરસ્કાર જેવા પુરસ્કારોનો સમાવેશ થાય છે.

Artists, Classics, Gazal, Lyricists

ગઝલનો મોભ – મનોજ ખંડેરિયા – (Manoj Khanderia)

ભણતર Sc. રસાયણશાસ્ત્ર-વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં ઉપરાંત વકીલાત પણ કરી છતાં અંતર રહ્યું કવિનું. માટે જ 6th July, 1963માં જૂનાગઢમાં જન્મેલો એક છોકરડો કવિતા તરફ આગળ વધ્યો. મનોજ ખંડેરિયાએ કાવ્યસર્જનનાની શરૂઆત ૧૯૫૬-૧૯૬૦થી કરી હતી, પરંતુ કવિતાના પ્રકાશન અંગે બિલકુલ ઉતાવળ ન કરવાની પરમાર સાહેબની – ગુરુજીની સ્પષ્ટ સલાહ અને શિખામણ હતી એટલે આદિલ મન્સૂરી, મણિલાલ દેસાઈ વગેરે મિત્રોના આગ્રહને કારણે છેક ડિસેમ્બર, ૧૯૬૫ માં બે ગઝલ ‘કુમાર’ માટે મોકલી. એમાંથી ‘દિવાલો’ શીર્ષકની રચના ફેબ્રુઆરી ૧૯૬૬ ના ‘કુમાર’ માં પ્રકાશન પામી. ચારેક દાયકાના સાતત્યપૂર્ણ કાવ્યસર્જનના સુફળરુપે મનોજભાઈ પાસેથી ‘અચાનક’ (૧૯૭૦) અને ‘અટકળ’ (૧૯૭૯) કાવ્યસંગ્રહો; અંજની કાવ્યો નો સંગ્રહ ‘અંજની’ (૧૯૯૧) તેમજ કેવળ ગઝલસંગ્રહ ‘હસ્તપ્રત (૧૯૯૧) સાંપડે છે. ‘કોઈ કહેતું નથી’ (૧૯૯૪) નામે એમની ગઝલોનું સંપાદન પણ થયું છે, કવિની તમામ પ્રકારની રચનાઓમાંથી સવાસો કાવ્યો ‘એમ પણ બને’ (૨૦૦૪) શીર્ષકથી સંપાદિત થયો છે. ‘ક્યાંય પણ ગયો નથી’ કવિનો છેલ્લો ગઝલસંગ્રહ છે. તેમના ‘અચાનક’, ‘અટકળ’ અને ‘અંજની’ સંગ્રહો અનુક્રમે ગુજરાત રાજ્ય સરકાર, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા પુરસ્કૃત થયા છે. ૧૯૯૯માં આઈ.એન.ટી. (મુંબઈ) દ્વારા કલાપી એવૉર્ડ અર્પણ કરીને, કવિની સર્જકપ્રતિભાનું યથોચિત અભિવાદન થયેલું. એવૉર્ડની પૂરેપૂરી રકમ એમણે આઈ.એન.ટી.ને પરત કરી અને એમાંથી વર્ષ દરમ્યાન પ્રગટ થયેલા ઉત્તમ ગઝલસંગ્રહને ‘બાલાશંકર કંથારિયા પારિતોષિક’ આપવાનું સૂચન કર્યુ.

  • લોકપ્રિય ગઝલ
    • ક્ષણોને તોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે,

બુકાની છોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કહો તો આ બધાં પ્રતિબિંબ હું હમણાં જ ભૂંસી દઉં,

અરીસો ફોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

કમળ-તંતુ સમા આ મૌનનેતું તોડ મા નાહક

ફરીથી જોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

આ સપનું તો બરફનો સ્તંભ છે,હમણાં જ ઓગળશે

હું એને ખોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે

 

મને સદભાગ્ય કે શબ્દો મળ્યા તારે નગર જાવા,

ચરણ લઈ દોડવા બેસું તો વરસોનાં વરસ લાગે.

 

– મનોજ ખંડેરિયા

Artists, Classics, Lyricists

અવિસ્મરણીય ગીતો લખનાર કલમ – રમેશ ગુપ્તા – (Ramesh Gupta)

ખૂબ જ લોકપ્રિય કવિ કે જેમણે ગુજરાતી ફિલ્મોનાં એ સમયમાં ગીતો લખ્યા કે જયારે લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, મહેન્દ્ર કપૂર, મો. રફી, મૂકેશ જેવા કલાકારો ગુજરાતી ગીતો ગાવા પડાપડી કરતા. ‘અમે નીલ ગગનનાં પંખેરું’ ફિલ્મનું title track તેમણે લખ્યું, મેનાં ગુર્જરી ફિલ્મનાં બધા જ ગીતો જેમાં ‘સાથિયા પુરાવો દ્વારે’, ‘ચુંદડી ઓઢાડી મને’, ‘અડધી રાતલાડીયે’ ઉપરાંત ‘મારા ભોળા દિલનો’ જેવા iconic ગીતો તેમણે લખ્યા.

Read More
Artists, Lyricists

કાવ્ય જગતનો હીરો – હરિકૃષ્ણ પાઠક – (Harikrushna Pathak)

જન્મ બોટાદમાં થયો; 5 ઓગસ્ટ 1938નાં રોજ. જન્મસ્થળ બોટાદ જીલ્લાનું ભોળાદ ગામ. તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ ‘સૂરજ કદાચ ઉગે’ 1974માં પ્રગટ થયો. તેમની કવિતાઓમાં ગ્રામ્યજીવન કઈ રીતે શહેરોની ઈંટોમાં ચણાઈ રહ્યું છે એની વાત અદ્ભુત રીતે આલેખાય છે. તેમણે સમકાલીન સમયનાં લોકગીતોનાં ઢાળ અને શબ્દોને લઈ તેમની કવિતાઓ લખી. મોરબંગલો (1988) તેમનો વાર્તા સંગ્રહ છે. ‘કોઈનું કંઈ ખોવાય છે’ (1981) તેમનો શીશુકાવ્યોનો સંગ્રહ છે અને ‘દોસ્તારની વાતો’ (1993) એ તેમનો બાળવાર્તાઓનો સંગ્રહ છે. તેમનેકુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૬૭)ચંદ્રશેખર ઠક્કર પુરસ્કાર (૧૯૭૩), વિવેચક પુરસ્કાર (1984), જયંત પાઠક કવિતા પુરસ્કાર (૧૯૯૩) પુરસ્કારો મળ્યા હતા.

Read More
Artists, Classics, Lyricists

પ્રખ્યાત કવિ: હરિકૃષ્ણ પાઠક (Harikrishna Pathak)

તેઓ મુખ્યત્વે કવિ તરીકે પ્રખ્યાત થયા છે. હરિકૃષ્ણ પાઠ્ક્નો જન્મ બોટાદ (જિ. ભાવનગર)માં થયો છે. તેમનું વતન ભોળાદ (જિ. અમદાવાદ)માં છે. ૧૯૫૬માં મૅટ્રિક અને ૧૯૬૧માં ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી બી.એસસી ત્યારબાદ ૧૯૬૧-૬૨ સોનગઢ (જિ. ભાવનગર)માં શિક્ષક બન્યા. ૧૯૬૩થી ગુજરાત રાજ્યના સચિવાલયમાં મહેસૂલ વિભાગમાં પહેલાં મદદનીશ તે પછીથી વિભાગીય અધિકારી બન્યા. ૧૯૬૭મા કાવ્યસર્જન માટે તેમને સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો. સૂરજ કદાચ ઊગે’ (૧૯૭૪) એ પ્રથમ સંગ્રહથી કવિ તરીકે એમણે ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ગીત, ગઝલ અને અછાંદસ સ્વરૂપનાં આ કાવ્યોમાં સાતમા-આઠમા દાયકાની કવિતાનાં ધ્યાનપાત્ર વલણો જોવા મળે છે. ગ્રામ્ય જીવન અને તેમાં રહેલી નૈસર્ગિકતા નગરજીવનની યાંત્રિક અને કૃતક વ્યવસ્થામાં ખોવાઈ ગઈ છે એની વેદના અહીં વિશેષરૂપે વ્યક્ત થઈ છે. કવિની શૈલી એમના સમકાલીન સૌરાષ્ટ્રના કવિઓની જેમ જૂનાં લોકગીતોના ઢાળ અને ભાષાના સંસ્કાર ઝીલતી જોવાય છે. અડવાપચીસી’ (૧૯૮૪)નાં કાવ્યોમાં અડવાના કાલ્પનિક પાત્ર દ્વારા કવિએ માનવસ્વભાવની કેટલીક વિકૃતિઓની હળવી મજાક ઉડાવી છે. કોઈનું કંઈ ખોવાય છે’ (૧૯૮૧) એ એમનો શિશુકાવ્યોનો સંગ્રહ છે. ગુલાબી આરસની લગ્ગી’ (૧૯૭૯), ‘નૂતન ગુજરાતમાં ધારાવાહી પ્રગટ થયેલી કિશોરજીવનની પ્રસંગકથાઓ છે. મોરબંગલો’ (૧૯૮૮) એમનો વાર્તાસંગ્રહ છે. નગર વસે છે’ (૧૯૭૮) એ બૃહસ્પતિ સભાના કવિમિત્રોનાં કેટલાંક ચૂંટેલાં પ્રગટ-અપ્રગટ કાવ્યોનું એમણે આપેલું સંપાદન છે. 

Read More
Artists, Lyricists

કવિ: રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન””- Rajesh vyas

કવિ શ્રી રાજેશ વ્યાસ , ‘મિસ્કીન’ સાહેબના નામથી ગુજરાત અને ગુજરાત બહાર બધે જ નામના ધરાવે છે. તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ડોક્ટરેટની પદવી મેળવી છે. તેઓ જુદા જુદા પ્રકાશનમાં ગઝલ, કવિતા અને કૉલમ્સ લખે છે. તેઓને હરિન્દ્ર દવે સ્મારક એવોર્ડ, શૂન્ય પાલનપુરી એવોર્ડ, કલાપી એવોર્ડ અને કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક જેવા પુરસ્કાર એનાયત થયેલ છે. મિસ્કીન સાહેબને તેમની ગઝલ એન્થોલોજી “છોડી ને આવે તુ” ને સાહિત્ય અકાદમીએ અને ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદે“દિલીપ મહેતા ” પુરસ્કારથી સ્ન્માનિત કર્યા હતા.

 

Read More
Artists, Classics, Lyricists

ગઝલકાર: બરકત વિરાણી ‘બેફામ’ (Barkat Virani)

મૂળ ભાવનગરનાં કવિ બરકત વિરાણી છઠ્ઠા ધોરણમાં આવ્યા ત્યારે ચિત્રકળા પર સારો હાથ બેઠો હતો એટલે ત્યારથી જ કાવ્ય લખવાની શરૂઆત કરી. ‘બેઝાર’ અને ‘બેફામ’ બે ઉપનામ તેમણે સૂચવ્યા, છેવટે ‘બેફામ’થી ખૂબ પ્રસિધ્ધ થયાં, મક્તામાં ‘મરણ’ એ તેમની આગવી વિશેષતા છે. એક મુશાયરામાં ભાગ લેતાં ઓલ ઇન્ડીયા રેડીયોના કેન્દ્ર સંચાલક શ્રી. ઝેડ. એ. બુખારીના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેમણે રેડીયો સ્ટેશન પર નોકરી અપાવી. ત્યારથી કુશળ અભિનેતા અને નાટ્યકાર તરીકે ત્યાં જ નોકરી કરી .જલસોમા તેઓની ઘણી રચનાઓ સમાવવાનો પ્રયત્ન અમે કર્યો છે.