Artists, Composers, Film Music

ફિલ્મ સંગીતની શ્રેષ્ઠતમ સ્વરકાર બેલડી – કલ્યાણજી – આનંદજી – (Kalyanji-Anandji)

કચ્છથી મુંબઈ સ્થળાંતરિત થયેલાં કરિયાણાનાં વ્યાપારી વીરજી શાહનાં કુટુંબનાં બે દીકરામાં મોટોભાઈ કલ્યાણજી (30 June 1928) અને નાનો ભાઈ આનંદજી (2 March 1933) નાનપણથી જ સંગીતનો અભ્યાસ કરવા લાગ્યા હતા. રસપ્રદ બાબત એ છે કે તેમનાં સંગીતનાં શિક્ષક તેમને એટલા માટે સંગીત શીખવતા જેથી વીરજી શાહને ત્યાંથી ખરીદેલી વસ્તુઓનાં bill ભરી શકે! અને એ રીતે ભારતીય ફિલ્મ જગતે તેની શ્રેષ્ઠ સ્વરકાર બેલડી મેળવી. જેમણે 250થી વધુ ફિલ્મોમાં સાથે કામ કર્યું; જેમાંની 17 golden અને jubilee 39 silver jubilee રહી ચૂકી હતી. તેમણે મનહર ઉધાસ, અનુરાધા પૌડવાલ, કુમાર સાનુ, અલ્કા યાજ્ઞિક, સાધના સરગમ, સપના મુખર્જી, ઉદિત નારાયણ, સુનિધિ ચૌહાણ જેવા ગાયકોને તાલિમ આપી અને તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત પણ આ સ્વરકાર બેલડીએ કરાવડાવી. કલ્યાણજી-આનંદજીએ તેમનાં વતનને પણ એટલો જ પ્રેમ કર્યો. ‘અખંડ સૌભાગ્યવતી’, ‘કંકુ પગલાં’, ‘કુળવધુ’ જેવી ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીત આપ્યું અને ‘નજરનાં જામ છલકાવીને’, ‘નયનને નયન મળે જ્યાં’, ‘મારા તે ચિત્તનો ચોર’, ‘મને ઘેલી ઘેલી જોઈ’, ‘મૈત્રી ભાવનું પવિત્ર ઝરણું’ વગેરે ગીતો ગુજરાતી ફિલ્મ જગતને આપ્યા.

Artists, Composers

સંગીત જેમને ગળથૂથીમાં મળ્યું – માલવ દિવેટિયા – (Malove Divetia)

ગુજરાતી સુગમ સંગીતનાં પ્રખર સ્વરકાર સ્વ. શ્રી ક્ષેમુ દિવેટિયાનાં પુત્ર એટલે માલવ દિવેટિયા. નાનપણથી જ સંગીત અને સંગીતનાં વિદ્વાનોની આસપાસ રહેવાથી સંગીતક્ષેત્રે કુશળતા પ્રાપ્ત કરી. ‘આખીયે રાત તને કહેવાની વાત’, ‘હોઠ મલકે તો મોટી મહેરબાની’ વગેરે તેમનાં ઉલ્લેખનીય સ્વરાંકનો છે.

Artists, Gazal, Singers

ગઝલ કાર્યક્રમોનો નવો ચીલો – મનહર ઉધાસ – (Manhar Udhas)

જેમણે ગુજરાતી ગઝલ કાર્યક્રમોને એક નવો ઓપ આપ્યો એવા ગાયક-સ્વરકાર મનહર ઉધાસ 13th May, 1945નાં રોજ ગુજરાતનાં સાવરકુંડલામાં જન્મ્યા. Mechanial Engineeringનો અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી તેઓ નોકરીની શોધમાં મુંબઈ shift થયા. તેમનાં મોટા ભાઈ જે મુંબઈમાં ગુજરાતી ફિલ્મ બનાવી રહ્યા હતા તેમણે તેમની ઓળખાણ કલ્યાણજી-આનંદજી સાથે કરાવી. બાળપણથી જ સંગીતમાં રસ ધરાવતા મનહર કલ્યાણજી-આનંદ્જીને ગીતો record કરવામાં મદદ કરતા. એક વાર એવું બન્યું કે એક ગીતનાં recording માટે ગાયક મુકેશ તાત્કાલિક હાજર ન થઈ શકવાથી નક્કી થયું કે મનહર ઉધાસનાં અવાજમાં આ ગીત record કરવામાં આવે જેને પછીથી મુકેશ તેમનાં સ્વરમાં ગાશે. પરંતુ, જયારે મુકેશે આ ગીત સાંભળ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું કે,”મનહરે આ ગીત perfect ગયું છે! મારે આને નવેસરથી ગાવાની જરૂર નથી.” ફિલ્મમાં ગીત મનહર ઉધાસનાં જ અવાજમાં ગયું અને superhit થઈ ગયું. ફિલ્મ હતી 1969ની ‘વિશ્વાસ’ અને ગીતનું નામ હતું ‘આપ સે હમ કો બિછડે હુએ એક ઝમાના બીત ગયા’. તેમણે 1969થી 2017 સુધી સતત films/music albums પોતાનો કંઠ આપ્યો. તેમની લોકપ્રિય રચનાઓ ‘નયનને બંધ રાખીને’, ‘જયારે પ્રણયની જગમાં’, ‘માણસ ન થઈ શક્યો તો’, ’કંકોતરી’ વગેરે છે. લોકપ્રિય ગઝલ ગાયક પંકજ ઉધાસનાં તેઓ ભાઈ છે.

Read More
Artists, Classics, Composers, Devotional, Light Vocal

સુગમ સંગીતનો સૂર – રાસબિહારી દેસાઈ (Rasbihari Desai)

જેમને રાસભાઈના લાડકા નામે ઓળખવામાં આવે છે. તેમનો જન્મ 25 જૂન 1925ના રોજ પાટણ ખાતે થયો હતો. રાસબિહારી દેસાઈ ખુબ જ જાણીતા સ્વરકાર અને ગાયક છે. વિસનગરના નાગર એવા રાસભાઇના લોહીમાં જ સંગીત હતું. તેમના દાદીમાં સારુ ગાતા હતા. તેમના પિતા પાટણના અગ્રણી સ્વાતંત્ર સેનાની હતા. માતાનું નાની વયે અવસાન થતાં તેમના ફોઇ દ્વારા ઉછેર. તેમના જીવનઘડતરમાં તેમના ફોઇનો મોટો ફાળો છે. તેમના પત્ની વિભા દેસાઈ પણ ખુબ જ જાણીતા ગાયિકા અને તેમને અનેક યુગલગીતો સાથે ગયા છે. તેમને કાશીનો દિકરો, હોથલ પદમણી, લીલુડી ધરતી જેવી ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું છે. તેમનું મૃત્યુ ૭ ઓક્ટોબર -૨૦૧૨ના દિવસે અમદાવાદમાં થયેલું.

Artists, Classics, Lyricists

અવિસ્મરણીય ગીતો લખનાર કલમ – રમેશ ગુપ્તા – (Ramesh Gupta)

ખૂબ જ લોકપ્રિય કવિ કે જેમણે ગુજરાતી ફિલ્મોનાં એ સમયમાં ગીતો લખ્યા કે જયારે લતા મંગેશકર, આશા ભોંસલે, મહેન્દ્ર કપૂર, મો. રફી, મૂકેશ જેવા કલાકારો ગુજરાતી ગીતો ગાવા પડાપડી કરતા. ‘અમે નીલ ગગનનાં પંખેરું’ ફિલ્મનું title track તેમણે લખ્યું, મેનાં ગુર્જરી ફિલ્મનાં બધા જ ગીતો જેમાં ‘સાથિયા પુરાવો દ્વારે’, ‘ચુંદડી ઓઢાડી મને’, ‘અડધી રાતલાડીયે’ ઉપરાંત ‘મારા ભોળા દિલનો’ જેવા iconic ગીતો તેમણે લખ્યા.

Artists, Classics, Composers, Devotional, Singers

Stalwart Composer – સી. અર્જુન – (C. Arjun)

1975માં આવેલી ‘જય સંતોષી માં’ ફિલ્મમાં અદ્વિતીય સંગીત આપનાર stalwart composer શ્રી સી. અર્જુને ઘણી ગુજરાતી ફિલ્મોમાં તેમનું સંગીત આપ્યું છે. તેમનું ગુજરાત connection એ રીતે છે કે 1, Sept. 1933માં તેમનાં જન્મ બાદ 1947નાં ભાગલા પછી તેઓ વડોદરામાં આવી સ્થાઈ થયા. તેમણે સંગીતની તાલિમ તેમનાં પિતા પાસે લીધી; જે ગાયક હતા. કારકિર્દીની શરૂઆતમાં તેમણે જાણિતા સિંધી સંગીતકાર બુલો સી. રાણીને assist કર્યું અને એ પછી independent composer તરીકે સિંધી ફિલ્મ અબાનામાં સંગીત આપ્યું. ગુજરાતી ફિલ્મો જેવી કે ‘અલખને ઓટલે’, ‘ગંગા સતી’, ‘ભગત પીપાજી’, ‘સોનબા અને રૂપબા’માં સંગીત આપ્યું. તેમણે સ્વરબદ્ધ કરેલા ‘સીતાને તોરણ રામ’, ‘વનમાં બોલે ઝીણા મોર’, ‘પૂનમની પ્યારી પ્યારી રાત’ ગીતો ગુજરાતી ફિલ્મ સંગીતમાં નોંધનીય સ્થાન મેળવી શક્યા છે.

NIsarg Trivedi Image
Read More
Actors, Artists

નિસર્ગ ત્રિવેદી (Nisarg Trivedi)

નિસર્ગ ત્રિવેદી એટલે ગુજરાતનું ખૂબ જાણીતું નામ, અભિનેતા, મ્યુઝિક કમ્પોઝર અને ગાયક એવા નિસર્ગ ત્રિવેદી, જે મુખ્યત્વે ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં કામ કરે છે. હા હું દીકરીનો બાપ (2013), વ્હિસ્કી ઇઝ રિસ્કી (2014), અને કમિટમેન્ટ (2016) જેવી ફિલ્મોમાં સહાયક ભૂમિકાઓમાં નિસર્ગ ત્રિવેદીએ પોતાનું યોગદાન આપ્યું હતું। 2016 માં, તેમણે છોકરી વિનાનું ગામ ફિલ્મ માટે સંગીત કંપોઝ કર્યું હતું અને એજ મૂવીમાં એક ગીત પણ ગાયું હતું. તેમની 2017 માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મમાં દુનિયાદારી અને સમીરનો સમાવેષ થાય છે. 2019ની વાત કરીએ તો ફેબ્રુઆરીમાં જ રિલીઝ થયેલઅને શૈલેષ પ્રજાપતિ દ્વારા દિગ્દર્શિત ફિલ્મ સાહેબમાં પણ ખૂબ અદઅદ્ભૂત ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા હતા.